Leczenie zimnem polega na miejscowym obniżeniu temperatury tkanek, co odbywa się

głównie droga przewodzenia. Pomimo swego skutecznego działania jest stosowane w

mniejszym zakresie ni_ leczenie ciepłem. Zimno w celach leczniczych jest stosowane w

postaci:

-zabiegów miejscowych, które maja na celu obniżenie temperatury skóry, mięśni i stawów;

-zabiegów całkowitych, których celem jest ogólne oziębienie organizmu;

-zabiegów kriochirurgicznych, w których dąży się do nieodwracalnego uszkodzenia

patologicznie zmienionych tkanek.

Przez dostarczenie zimna, temperatura powierzchni ciała zostaje obniżona miejscowo lub

systemowo. Leczenie zimnem obejmuje wiele metod o różnym działaniu. Wymienia się:

-zimna hydroterapie,

-lód (kąpiele, okłady, masaże, nacierania),

-łatwo parujące substancje płynne (blokady zimnem),

-okłady żelowe, kriożel,

-zimne opatrunki i peloidy,

-gaz chłodzący, nadmuch zimnego powietrza (miedzy innymi krioterapią całego ciała w –

komorach chłodzących),

-chłodzenie termoelektryczne.

Łagodne metody leczenia zimnem wykorzystują temperatury w zakresie od obojętnej dla ciała

do 15°C, jak w przypadku zimnej hydroterapii. Ale już intensywne leczenie zimnem

(krioterapia) polega na stosowaniu temperatur w przedziale 0°C do minus 130°C. Jest to

temperatura parowania ciekłego azotu.

Zabiegi zimne miejscowe

Działanie tych zabiegów jest uzależnione od takich czynników jak:

-zastosowana temperatura;

-wielkość powierzchni ciała poddana zabiegowi;

-czas trwania zabiegu;

-metodyka zabiegu.

Obniżenie temperatury tkanek powoduje:

• zmniejszenie lub uśmierzenie bólu,

• zahamowanie stanu zapalnego,

• zwolnienie procesów przemiany materii,

• zmniejszenie lub ustąpienie obrzęków,

• zwolnienie odruchów i zmniejszenie pobudliwości włókien nerwowych,

• zwężenie naczyń oraz ich okresowe rozszerzenie, przekrwienie czynne,

• zwiększenie napięcia mięśniowego (przy krótkim czasie działania bodźca zimna) oraz

obniżenie napięcia mięśniowego (przy dłuższym działaniu bodźca).

Wskazania do stosowania zimna w zabiegach miejscowych

Bodziec zimna, ze względu na swe działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe i

przeciwobrzękowe, obejmuje szeroki wachlarz wskazań do stosowania w zabiegach

miejscowych. Wskazaniami są:

-choroby narządu ruchu (stłuczenia, krwiaki i urazy tkanek miękkich bezpośrednio po urazie

do 4-5 dni; obrzęki po złamaniach i zwichnięciach we wczesnym okresie; ostre zapalenie

ścięgien, torebek stawowych i mięśni; przykurcze stawowe pourazowe),

-choroby reumatyczne (ostre zapalenia stawów niezależnie od przyczyny [ostry okres rzs, –

ostry stan bólowy w chorobie zwyrodnieniowej stawów, ostry zespół zapalenia tkanek

miękkich okołostawowych], napad dny moczanowej, blokady stawów w połączeniu z

mobilizacja),

 

-choroby układu krążenia (częstoskurcz napadowy, początkowy okres zakrzepowego

zapalenia żył),

-choroby układu nerwowego (bóle głowy pochodzenia naczyniowego, ostre stany zapalne

splotów i nerwów obwodowych, rwa kulszowa, wzmożone napięcie mięśniowe powstające

wskutek urazów oraz niedowładów spastycznych),

-choroby przewodu pokarmowego (ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych,

zapalenie wyrostka robaczkowego, krwawienia),

-inne schorzenia (obrzęk limfatyczny, krwawienie, hemoroidy, zapobieganie odleżynom,

oparzenia, ostry ból zębów, zabiegi chirurgiczne w obrębie jamy ustnej oraz szczeki górnej i

żuchwy).

Przeciwwskazania do leczenia zimnem

Przed przystąpieniem do wykonywania zabiegu należy na małym obszarze skóry pacjenta,

zbadać reakcje miejscowa na zimno. Leczenie zimnem jest przeciwwskazane w:

-stanach zapalnych w przewlekłym okresie choroby,

-nadwrażliwości na zimno,

-zespole Raynauda,

-zapaleniu pęcherza moczowego i miedniczek nerkowych,

-zapaleniu naczyń,

-ciężkich schorzeniach serca i naczyń (silnie zmniejszona reaktywność naczyń),

-stanach wyniszczenia i ogólnego osłabienia,

-odmrożeniach,

-zespole Sudecka.

Przyjmuje się, _e najlepsze wyniki leczenia osiąga się przy krótkim czasie zabiegu (1-2

minuty) z jednoczesnym obniżeniem temperatury skóry o około 15-16°C. Tak krótki czas

zabiegu powoduje na drodze odruchowej zmniejszenie bólu, natomiast dłuższy czas zabiegu

(15-30 minut), wywiera przede wszystkim działanie przeciwzapalne. Ponieważ obniżenie

temperatury w tkankach utrzymuje się przez około 2-3 godziny po zabiegu, zabiegi te mogą

być wykonywane kilka razy dziennie – przeciętnie 3 razy dziennie.

Na uwagę zasługuje równie_ krioterapia całego ciała. Ten krótkotrwały – maksymalnie do

trzech minut – pobyt w specjalnej komorze chłodzącej, gdzie panuje temperatura około

minus 110°C, nie stanowi problemu pod względem termoregulacyjnym. Temperatura ciała

spada w niewielkim stopniu (około 0,4°C), a efekt przeciwbólowy i miorelaksacyjny jest

naprawdę imponujący. Dodatkowe reakcje endokrynologiczne i immunologiczne sprawiają,

i_ jest to metoda godna polecenia w przypadku reumatycznych schorzeń zapalnych.

Zabiegi kriochirurgiczne

Zabiegi te polegaja na celowym i kontrolowanym niszczeniu tkanek wskutek ich zamra_ania.

Poniewa_ zamra_anie tkanek powoduje zablokowanie zakonczen nerwów czuciowych,

zabiegi te sa bezbolesne. Przewa_nie sa one równie_ bezkrwawe, jak równie_ stosunkowo

mało agresywne. Przy stosowaniu zabiegów kriochirurgicznych mo_na niszczyc tkanke

bardziej powierzchownie, ni_ ma to miejsce w przypadku elektrokoagulacji, co ma du_e

znaczenie w leczeniu schorzen naskórka i nabłonka. Zaleta tej metody jest równie_ mo_liwosc

kojarzenia jej z innymi metodami leczenia, np. z radioterapia, chemioterapia.

Wskazania do kriochirurgii

Wskazania do zabiegów kriochirurgicznych są coraz większe i obejmują miedzy innymi:

-choroby nowotworowe (nowotwory łagodne i mało zaawansowane nowotwory złośliwe

skóry, warg i błon śluzowych jamy ustnej; nowotwory złośliwe trudno dostępne do leczenia

chirurgicznego ze względu na swa lokalizacje [jama ustna, gardło, nos, zatoki przynosowe];

guzy przysadki i szyszynki),

-choroby oczu (krioekstrakcja soczewki w zaćmie, przewlekłe owrzodzenie rogówki o

wirusowej etiologii),

 

 

-choroby nosa, gardła i krtani (polipy; naczyniaki nosa jamy ustnej i krtani; brodawczaki;

żylaki przegrody nosa, gardła i przełyku),

-choroby dróg oddechowych (wczesne okresy nowotworu złośliwego tchawicy i oskrzeli),

-choroby kobiece (nadżerki szyjki macicy),

-choroby układu moczowego (brodawczaki; nowotwory złośliwe pęcherza moczowego),

inne schorzenia (guzy krwawnicze)

Zabiegi kriochirurgiczne praktycznie nie obarczają chorego, tak wiec mogą być stosowane w

każdym wieku i każdym stanie chorobowym, zarówno u chorych z niewydolnością krążenia,

jak i z niewydolnością oddechowa, z cukrzyca czy gruźlica i innymi chorobami,

stanowiącymi przeciwwskazania do tradycyjnych zabiegów chirurgicznych.

CIEPŁO ZIMNO

układ naczyń rozkurcz naczyń skurcz naczyń

tkanka łączna zwiększenie elastyczności zmniejszenie elastyczności

mięśnie odruchowe rozluźnienie rozluźnienie pod wpływem

zmniejszenia aktywności wrzecion

mięśniowych

metabolizm

komórkowy

zwiększenie metabolizmu zmniejszenie metabolizmu

płyn stawowy zmniejszenie lepkości zwiększenie lepkości

zapalenie nasilenie/hamowanie hamowanie